مسجد رستم پاشا استانبول: گوهری پنهان از کاشیهای ایزنیک در قلب بازار
در میان هیاهو و جنبوجوش بازارهای سنتی استانبول، گوهری پنهان و بینظیر از هنر و معماری عثمانی خودنمایی میکند: مسجد رستم پاشا (Rüstem Pasha Mosque). این مسجد کوچک، اما به غایت زیبا، که با کاشیهای نفیس و رنگارنگ ایزنیک پوشیده شده، اثری دیگر از معمار بزرگ، معمار سنان (Mimar Sinan)، است. اگرچه شاید به اندازه مساجد بزرگی چون ایاصوفیه یا سلیمانیه مشهور نباشد، اما مسجد رستم پاشا با فضای داخلی خیرهکننده و جزئیات هنری بیبدیلش، تجربهای منحصربهفرد و دلنشین را برای علاقهمندان به هنر و معماری اسلامی ارائه میدهد. آمادهاید تا در قلب بازار استانبول، به آرامشی از رنگ و طرح دست پیدا کنید؟ برای آشنایی با سایر دیدنی های استانبول مانند مسجد ایاصوفیه استانبول، کاخ دلمه باغچه استانبول، کاخ توپکاپی استانبول، موزه پرا استانبول و غیره کافیست کلیک کنید. همچنین برای اطلاع از شرایط تور ترکیه علاالدین تراول روی دکمه زیر بزنید.
مسجد رستم پاشا در منطقه امینونو (Eminönü) استانبول، و در مجاورت بازار ادویه (Spice Bazaar / Mısır Çarşısı) و بازار حصیربافان (Hasırcılar Çarşısı) قرار گرفته است. این موقعیت استراتژیک در نزدیکی ساحل شاخ طلایی و پل گالاتا، دسترسی به آن را از طریق وسایل حمل و نقل عمومی (تراموا، اتوبوس، کشتی) بسیار آسان کرده است.
آدرس دقیق آن Rüstem Paşa Mahallesi, Hasırcılar Cad. No: 62, 34116 Fatih/İstanbul, Turkey است. اگر در منطقه سلطان احمد (Sultanahmet) اقامت دارید، میتوانید با یک پیادهروی کوتاه (حدود 15-20 دقیقه) به سمت بازار ادویه، به مسجد رستم پاشا برسید. همچنین، خط تراموا T1 نزدیکترین گزینه است؛ در ایستگاه "Eminönü" پیاده شوید و با چند دقیقه پیادهروی به مسجد خواهید رسید.
کار ساخت مسجد رستم پاشا در سال 1561 میلادی به اتمام رسید. این مسجد به دستور رستم پاشا (Rüstem Pasha)، صدراعظم قدرتمند و داماد سلطان سلیمان قانونی (همسر دخترش مهریماه سلطان) ساخته شد. رستم پاشا، که به ثروت و قدرت فراوان شهرت داشت، معمار سنان را مأمور ساخت این مسجد کرد. جالب است بدانید که این مسجد بر روی بقایای بناهای قبلی ساخته شده است.
قبل از آن، کلیسایی از دوران بیزانس و در قرن پانزدهم، مدرسهای به نام "حاجی آقا خلیل" در این محل وجود داشت که مسجد رستم پاشا بر روی آنها بنا نهاده شد. یکی از ویژگیهای خاص این مسجد، وجود 16 مغازه و مخزن در طبقه زیرین آن است. این مغازهها و مخازن، که در حال حاضر نیز فعال هستند، برای تأمین درآمد و هزینههای نگهداری مسجد در طول قرون طراحی شده بودند.
چالشها و بازسازیها: مسجد رستم پاشا نیز مانند بسیاری از بناهای تاریخی استانبول، از آسیبهای طبیعی و انسانی مصون نمانده است:
آتشسوزی 1660 میلادی: این مسجد در آتشسوزی بزرگ سال 1660 میلادی که به بسیاری از بناهای استانبول آسیب رساند، خسارت دید.
زمینلرزه 1766 میلادی: در زمینلرزه سال 1766، گنبد و مناره مسجد تخریب شدند.
بازسازیها: پس از این حوادث، مسجد چندین بار مورد بازسازی قرار گرفت تا شکوه و زیبایی اولیه خود را بازیابد. آخرین بازسازیهای مهم آن در قرون اخیر انجام شده است.
بهشت کاشیهای ایزنیک: مهمترین و خیرهکنندهترین ویژگی مسجد رستم پاشا، تزئینات داخلی آن با کاشیهای سرامیکی ایزنیک (Iznik) است. این کاشیها، که به دلیل کیفیت بالا، رنگهای درخشان و طرحهای بدیعشان مشهورند، دیوارها، ستونها و حتی محراب و منبر را پوشاندهاند.
تنوع طرح و رنگ: طرحهای کاشیها شامل الگوهای هندسی، خوشنویسی اسلامی، و موتیفهای طبیعی مانند برگ، درختان، و گلهایی نظیر رز، سنبل، لاله و میخک در گلدان است. استفاده فراوان از رنگ قرمز گوجهای خاص ایزنیک، این مسجد را از دیگر مساجد متمایز میکند.
تغییر رنگ کاشیها: گفته میشود که برخی از کاشیها به دلیل واکنش به نور، در طول روز تغییر رنگ میدهند و جلوهای پویا و زنده به مسجد میبخشند.
معماری هوشمندانه سنان: با وجود اندازه نسبتاً کوچک مسجد، معمار سنان با استفاده از فضاسازی هوشمندانه و تناسبات دقیق، حسی از وسعت و شکوه را در داخل مسجد ایجاد کرده است.
موقعیت بالای مغازهها: مسجد بر روی یک سکوی بلند و بالای مغازهها قرار گرفته است که آن را از شلوغی بازار جدا کرده و به آن حسی از تقدس و آرامش میبخشد.
حیاط منحصر به فرد: حیاط مسجد رستم پاشا از سه طرف با رواقهایی (ایوانهایی) احاطه شده که به کوچههای اطراف باز میشوند و فضایی نیمهباز و متفاوت را ایجاد میکنند.
گنبد بر روی ستونهای پنهان: گنبد اصلی مسجد بر روی ستونهای طاقدار غولپیکری قرار گرفته که به زیبایی در طراحی داخلی ادغام شدهاند، به گونهای که فضای داخلی را وسیعتر جلوه میدهند.
آدرس مسجد رستم پاشا Rüstem Paşa Mahallesi, Hasırcılar Cad. No: 62, 34116 Fatih/İstanbul, Turkey است.
تراموا: خط T1 (باغچه لارجیلار-کاباتاش) را سوار شوید و در ایستگاه "Eminönü" پیاده شوید. از آنجا، مسجد تنها چند دقیقه پیادهروی دارد.
اتوبوس/فریبوت: بسیاری از اتوبوسها و فریبوتها به ایستگاه امینونو میرسند.
پیادهروی: اگر در منطقه سلطان احمد هستید، با حدود 15-20 دقیقه پیادهروی از طریق خیابانهای پر جنبوجوش بازار، میتوانید به مسجد برسید.
نحوه ورود به مسجد: برای ورود به محوطه حیاط مسجد رستم پاشا، میتوانید از دو پله که در شرق و غرب مسجد قرار دارند، استفاده کنید.
تحسین کاشیهای ایزنیک: اصلیترین و جذابترین فعالیت، تماشای دقیق کاشیهای بینظیر است. وقت کافی را برای جزئیات طرحها، رنگها و تفاوتهای آنها صرف کنید.
عکاسی: مسجد رستم پاشا بهشت عکاسان است، به خصوص برای عکاسی از جزئیات معماری و کاشیکاری. (با رعایت احترام به فضای عبادی).
قدم زدن در حیاط و رواقها: از فضای آرام حیاط و رواقهای اطراف آن لذت ببرید.
مشاهده مغازههای زیرین: به مغازههای زیرین مسجد که همچنان فعال هستند، نگاهی بیندازید و درک کنید که چگونه این مجموعه به لحاظ اقتصادی خودکفا بوده است.
تأمل در فضای معنوی: مانند هر عبادتگاهی، مسجد رستم پاشا فضایی آرام و معنوی دارد که میتوانید در آن به تأمل بپردازید.
بازدید از محل اقامه نماز جماعت: به بخش محراب و پایههای عظیم گنبد توجه کنید که چگونه با کاشیها پوشیده شدهاند.
بازار ادویه استانبول (Spice Bazaar / Mısır Çarşısı): درست در کنار مسجد رستم پاشا قرار دارد. مکانی عالی برای خرید ادویهجات، شیرینیهای ترکی، چای و سوغاتی.
پل گالاتا (Galata Bridge): با چند دقیقه پیادهروی از مسجد رستم پاشا به این پل معروف میرسید که ماهیگیران روی آن مشغول کارند و رستورانهای ماهی در زیر آن قرار دارند.
مسجد جدید (Yeni Cami / New Mosque): یکی دیگر از مساجد بزرگ و باشکوه عثمانی، درست در کنار بازار ادویه و در نزدیکی ساحل.
امینونو (Eminönü): منطقه ساحلی پرجنبوجوش با اسکلههای کشتی، بازارهای محلی و دستفروشان.
ایاصوفیه (Hagia Sophia) و مسجد آبی (Blue Mosque): اگرچه کمی دورتر هستند، اما با تراموا T1 از ایستگاه امینونو به راحتی قابل دسترسیاند و میتوانید در یک برنامه بازدید جامع از منطقه تاریخی سلطان احمد دیدن کنید.
در بین جاذبه های گردشگری استانبول پیشنهاد میکنیم حتما از آب انبار باسیلیکا استانبول دیدن کنید چراکه تجربهای متفاوت خواهد بود همچنین بازدید از موزه هنر مدرن استانبول را در برنامه سفر خود بگنجانید.
مسجد رستم پاشا گوهری درخشان و پنهان در میان شلوغی استانبول است که نباید آن را از دست داد. این مسجد با کاشیکاریهای ایزنیک بینظیر، معماری هوشمندانه معمار سنان و تاریخچهای پربار، تجربهای عمیق و هنری را برای شما رقم خواهد زد. با وجود اینکه کوچکتر از برخی مساجد دیگر است، اما زیبایی و جزئیات آن به قدری چشمگیر است که شما را ساعتها محو خود خواهد کرد. اگر به دنبال کشف زیباییهای کمتر دیده شده استانبول و غرق شدن در هنر اسلامی هستید، بازدید از مسجد رستم پاشا را در برنامه سفر خود به ترکیه حتماً بگنجانید. میتوانید با تور استانبول علاالدین تراول همراه شوید، کافیست به صفحه رزرو تورهای خارجی در وبسایت ما سری بزنید.